Arthur van Schendel

Arthur François Emile van Schendel behoort ongetwijfeld tot de meest bewonderde auteurs uit de eerste helft van de twintigste eeuw. Hij wordt geboren op 5 maart 1874 in Batavia, maar de familie verhuist naar Nederland als Arthur ongeveer 5 jaar oud is. Hij sterft in Amsterdam op 11 september 1946.

Arthur van Schendel volgt enkele jaren de Toneelschool te Amsterdam, studeert MO-Engels, en geeft later enkele jaren les aan verschillende ‘grammar schools’ in Engeland. In 1920 verhuist hij naar Italië, maar keert jaren later weer terug. Zijn debuut Drogon (1896) wordt begroet als reactie op het naturalisme, en gezien als grondslag van de neoromantische literatuur. Hij wordt beroemd door Een zwerver verliefd in 1904, in 1907 gevolgd door Een zwerver verdwaald. Het fregatschip Johanna Maria dateert uit zijn zgn. Hollandse periode, en luidt een stijlversobering in. Het tragische lot van de romantische eenling is een thema, dat in een aantal van zijn romans een rol speelt. Daar komt bijv. in De grauwe vogels (1937) een algemeen schuldbesef bij. Hoewel de hoofdmotieven hetzelfde blijven, is De wereld een dansfeest (1938) mede door de compositie als raamvertelling een veel lichter werk. In 1974 wordt Arthur van Schendel postuum de P.C.Hoofdprijs toegekend. Behalve reeds genoemde boeken schreef van Schendel verder nog o.a.: Der liefde bloesems (’21), De waterman (’33), Een Hollands drama (’35) en Het
oude huis (’46)

Arthur van Schendel is voorgedragen voor de Nobelprijs

Voor de Tweede Wereldoorlog werd Arthur van Schendel door velen beschouwd als de belangrijkste prozaschrijver van de moderne Nederlandse letterkunde. In de jaren dertig werd hij zelfs gekandideerd voor de Nobelprijs voor literatuur. In de tweede helft van de vorige eeuw is zijn reputatie echter ogenschijnlijk geleidelijk zodanig gedevalueerd, ondanks de uitgave van onder meer zijn Verzameld Werk, dat thans regelmatig beweerd wordt dat Van Schendel niet meer in de canon van de Nederlandse literatuur aanwezig is. Niettemin behoren enige romans uit Van Schendels omvangrijke oeuvre tot de hoogtepunten van onze letterkunde. Het is dan ook een daad van rechtvaardiging dat na lange tijd, eveneens in 2005, door uitgeverij Athenaeum – Polak & Van Gennep een viertal romans weer werden uitgegeven, en wel in één band: Een zwerver verliefd (1904), Een zwerver verdwaald (1907), Het fregatschip Johanna Maria (1930) en De wereld een dansfeest (1938).

Bij dezelfde uitgeverij zal een deel van de befaamde Deltareeks uitkomen waarin drie van Van Schendels zogenaamde Hollandse romans zijn opgenomen: De waterman (1933), Een Hollandsch drama (1935) en De grauwe vogels (1937). Deze royaal van annotaties en commentaar voorziene leeseditie wordt voorbereid door Hans Anten, Wilbert Smulders en Joke van der Wiel en zal naar verwachting in 2008 verschijnen. En daarmee zullen de beste proeven van Van Schendels superieure prozakunst, en tevens klassieken uit de Nederlandse literatuur, weer beschikbaar zijn.

Personalia

Doopnamen: Arthur François Emile
Geboren: 5 maart 1874 te Batavia
Overleden: 11 september 1946 te Amsterdam